Vandaag heb ik mijn HCLSoftware Certified Associate Developer – Notes/Domino 14 certificaat behaald.
Mijn vorige IBM Notes / Domino certificering hoogtepunt was in 2004, waar ik na het behalen van het laatste examen Dual Principal Domino gecertificeerd werd, inclusief een mooi speldje van IBM. Waarbij Dual dan inhield zowel IBM Domino beheerder en ontwikkelaar. Daarna was er lange tijd voor mij geen reden om voor een nieuwe Notes versie een examen te doen. Nu onze klanten ook langzaam over gaan op versie 14.5 van HCL Notes en Domino leek het mij een goed moment om de kennis wat op te frissen en dit ook te kunnen bewijzen door een badge te behalen. Helaas kent HCL geen pad om een antiek principal certificaat op te waarderen, dus was de enige mogelijkheid om weer onderaan te beginnen.
Dit is een basiscertificeringsexamen voor HCL Domino Developers die veilige applicaties ontwerpen en ontwikkelen die de workflow automatiseren met behulp van Domino Designer. Badge-verdieners kunnen vaardigheden demonstreren die verband houden met Domino Application Design Elements, programmeren met behulp van Formula Language, Database Management, Database Security en Workflow. Ze zullen Domino Designer Tool gebruiken om veilige Domino-applicaties te maken.
HCL heeft met Domino 14.5 ondersteuning toegevoegd voor het uitvoeren van een AI-inferentie engine in de Domino backend: Domino IQ. Met deze functie kunnen nieuwe LotusScript klassen AI-query’s voor het genereren van tekst naar een Domino server sturen en antwoorden terughalen van de server, veilig binnen een Domino-omgeving.
Deze functie wordt ondersteund op Windows- en Linux Domino servers. De Domino IQ server kan een lokale inferentie engine uitvoeren op NVIDIA GPU-hardware of verbinding maken met OpenAI V1-compatibele externe eindpunten.
Domino IQ installeren
De Domino IQ installatie staat los van Domino. Er moet een .zip-bestand gedownload worden van het HCL Software portaal en worden uitgepakt in de Domino programmamap. De software is op het portaal te vinden onder de knop HCL Domino en dan Tools, Connectors and Integrators en vervolgens Llama Server for Domino IQ 14.5. Na het plaatsen van de bestanden op de Domino is een herstart nodig.
Notitie:
Deze software is alleen beschikbaar voor Windows- en Linux 64-bit Domino-servers waarop hardwarematige NVIDIA GPU-kaarten zijn geïnstalleerd. HCL raadt NVIDIA GPU-hardware aan met een rekencapaciteit van 8.0 of hoger.
Domino IQ activeren
Om de Domino IQ server te activeren is het nodig om in de Domino Directory het profiel document aan te passen. Op het tabblad Domino IQ kan hier aangegeven worden of de instellingen voor een Server of een Groep zijn, de servers(s) of groep kan gekozen worden en wat de beheerserver is.
Domino IQ instellen
Instellingen aan Domino IQ worden gemaakt in de Domino IQ database (dominoiq.nsf) die automatisch wordt aangemaakt wanneer IQ ingeschakeld is.
Als eerste is het nodig om een LLM Model te kiezen. Een LLM (Large Language Model) is een geavanceerd type kunstmatige intelligentie dat getraind is op enorme hoeveelheden tekstdata om menselijke taal te begrijpen, te verwerken en te genereren. Domino IQ kan alleen omgaan met GGUF type bestanden. Het model dat u kiest hangt af onder andere af van het doel en de taal. Zorg ervoor dat de server meer systeem geheugen heeft dan de grootte van het model omdat dit model in het geheugen ingelezen wordt.
Hugging Face
HCL heeft in de documentatie een website, https://huggingface.co staan waar modellen gezocht kunnen worden en raad de volgende stappen aan:
Filter de downloadbare GGUF-modellen door Tekst genereren te selecteren onder taken, GGUF onder Bibliotheken, een specifieke taal en specifieke licentietypen onder Licenties. Hier is een voorbeeld van de resultaten als u TextGeneration GGUF-bestanden in het Engels filtert met een MIT-licentie.
Selecteer een model dat past bij jouw toepassingsbehoeften. Als je de licentie llama.3.x hebt geselecteerd, kan je bijvoorbeeld het model llmstudio-community/Llama-3.2-1B-Instruct-GGUFf kiezen.
Selecteer op dezelfde pagina een van de beschikbare bit-gekwantiseerde modellen. HCL raad aan om 3b- of 7b llama3.x-modellen te gebruiken met 3-bits of 4-bits kwantisering niveaus, die veel kleiner zijn om te laden met een acceptabele tekst generatie kwaliteit. Dit voorbeeld toont de metadata op de modellen.
In ons voorbeeld hebben wij gezocht naar een Nederlandstalig model en vonden Llama-3-8B-dutch.i1-Q4_K_M.gguf. Bewaar het internet adres van het bestand om dit in de volgende stap te gebruiken, of download het bestand zelf en sla het op in de sub map “llm_models” in de Domino data map op de server.
Open de Domino IQ-database op de Domino IQ beheerserver.
Klik in de weergave Models op Model toevoegen.
Voeg de naam en beschrijving toe voor het model dat je wil gebruiken.
Selecteer Ingeschakeld in het veld Model downloaden wanneer je dit niet al handmatig hebt gedaan.
(Optioneel) Geef in het veld Download URL het internet adres op waarvandaan je het model wil downloaden.
(Optioneel) In het veld SHA 256 Hash kun je de hash opgeven om die van het downloadmodelbestand te verifiëren.
Sla het Model configuratie document op.
Het downloaden van LLM-modellen via HTTPS kan optioneel ook worden geconfigureerd met behulp van een geverifieerde HTTPS-proxy zoals squid of NGINX-proxy. Gebruik daarvoor de knop Algemene instellingen in de DominoIQ-database
Wanneer het bestand handmatig in de llm_models is geplaatst en het Model document geeft niet de status “Model available” aan is het mogelijk dit met de knop “Modify model status” aan te passen.
Configurations document
De volgende stap is een configuratie document in te stellen. Er zijn twee keuzes, Local en Remote. Voor de verschillende opties staat alles goed beschreven in de documentatie van HCL, daar gaan we hier niet verder op in. Wij kiezen hier voor Local, kiezen de naam van onze demo server, het Model dat in de vorige stap is gekozen, zetten de status op Enabled en laten voor nu de poort op 8080 staan.
Op het tabblad Advanced kiezen we voor een Temperature van 0.3. Voor het special paramameters veld ontbreekt iedere uitleg. Wel is het het e.a. te vinden op Overview | Llama API
Notitie:
Een temperatuur van 0 of dicht bij 0 resulteert in zeer voorspelbare, consistente en deterministische antwoorden (het model kiest altijd de meest waarschijnlijke woorden). Dit is geschikt voor taken die feitelijke of nauwkeurige resultaten vereisen. Een temperatuur van 1 of hoger leidt tot meer willekeurige, diverse en creatieve resultaten, omdat het model een bredere selectie van minder waarschijnlijke woorden in overweging neemt.
Een LLM System Prompt document toevoegen
Het LLM System Prompt document bevat een ‘systeemprompt’, een type opdracht dat wordt gebruikt om de AI Inferencing-engine die een specifiek model uitvoert, te begeleiden om een juist antwoord op de vraag terug te geven. Domino IQ heeft een ingebouwd systeempromptdocument met de naam “StdSummarizeEmailThread” dat wordt gebruikt door de Mail-sjabloon. Omdat wij een Nederlandstalige set testen hebben we de Prompt in zowel Nederlands als Engelse getest. Dit maakte geen verschil in de antwoorden. Google AI gaf op de vraag of een systeem prompt in de taal van het Model ingevoerd moet worden het antwoord “U kunt de system prompt in de gewenste taal schrijven, en het model zal waarschijnlijk goed presteren, zeker voor algemene taken. Voor optimale prestaties en consistentie (vooral bij complexe taken) wordt vaak aangeraden om de system prompt in het Engels te schrijven”
Wij hebben de Prompt dan ook standaard gehouden voor nu.
LLM Command document
In de Domino IQ database staat al een LLM Command document voor StdSummarizeEmailThread. Wij hebben hier alles standaard gelaten. Wel is er wat getest met Maximum tokens omdat in onze test het antwoord steeds wordt afgebroken en de Temperature om de verschillen in antwoorden te zien. Voor deze demo staan de tokens op 2048 en de temperatuur op 0.3.
Nieuwe klassen in de HCL Domino Designer voor IQ
Vanaf 14.5 introduceert HCL Domino Designer twee nieuwe klassen, NotesLLMRequest en NotesLLMResponse voor LotusScript, LLMReq en LLMRes voor Java. Deze klassen zijn speciaal bedoeld om generatieve AI query’s naar een Domino-server te verzenden en antwoorden terug te halen.
Voorbeeld toepassing
Om een indruk te krijgen van de toepassing hebben wij een stukje voorbeeld code uit de documentatie van HCL gebruikt om in een nieuwe knop op het Memo formulier van de mail te plaatsen.
Sub Click(Source As Button)
On Error Goto processError
Dim nSession As NotesSession
Dim nLlmreq As NotesLLMRequest
Dim nLlmres As NotesLLMResponse
Dim vAvailCmds As Variant
Dim nWorkspace As NotesUIWorkspace
Dim nMailDoc As NotesUIDocument
Dim sMailThread As String
Set nWorkspace = New NotesUIWorkspace
Set nSession = New NotesSession
Set nMailDoc = nWorkspace.CurrentDocument
Set nLlmreq = nSession.CreateLLMRequest()
vAvailCmds = nLlmreq.GetAvailableCommands("MRPOWERZBOOK/INECO")
If (Isempty(vAvailCmds) And Len(vAvailCmds(0)) > 0) Then
Msgbox "No commands available.", 16, "Error"
End If
nMailDoc.Editmode = True
sMailThread = nMailDoc.Fieldgettext("Body")
Set nLlmreq = nSession.CreateLLMRequest()
Set nLlmres = nLlmreq.Completion("MRPOWERZBOOK/INECO", "StdSummarizeEmailThread", sMailThread)
If (nLlmres.FinishReason = LLM_FINISH_REASON_STOP) Then
Msgbox nLlmres.Content, 64, nMailDoc.FieldGetText("Subject")
End If
Exit Sub
processError:
Msgbox Error$ & " on line " & Erl, 16, " Error"
Exit Sub
End Sub
In de Memo hebben wij een willekeurige tekst geplaatst over Arnhems dialect en door de nieuwe knop te gebruiken vragen wij aan de Domino IQ server om een samenvatting te maken van deze tekst. De samenvatting blijkt een aantal keren best redelijk te kloppen met een deel van de tekst en richt zich voornamelijk op het echte onderwerp zonder het verhaal er om heen.
Echter herhaaldelijk de samenvatting vragen resulteert in bijzondere antwoorden. Van een antwoord waarin gemeld wordt wat de opdracht is, tot een compleet uit de lucht gegrepen tekst over niet bestaande familieleden, of plaatsen in België waar ook een dialect gesproken wordt.
Daarbij valt op dat het antwoord steeds wordt afgebroken. Er zijn waarschijnlijk parameters die dit kunnen beïnvloeden, maar de documentatie is in dat opzicht veel te beperkt. Het is ons nog onduidelijk of dit nu aan het gekozen Model ligt of aan de IQ server instellingen.
Standaard functie in mail sjabloon StdR145Mail
In het standaard mail sjabloon StdR145Mail met de titel “Mail (R14.5)” en bestandsnaam “mail145.ntf”, zitten twee knoppen die Domino IQ gebruiken, “Summarize” en “Domino IQ Reply with History only”.
De “Summarize” knop roept een Notes agent op waar de LotusScript code in de agent zelf zit. De code doet in basis het zelfde als in ons voorbeeld. De knop is te vinden boven een mailbericht in het actieknoppen menu onder de drie puntjes rechts, “more”.
Gelukkig voor ons geeft deze code het zelfde resultaat als het voorbeeld.
De “Domino IQ Reply with History only” knop is ook alleen te vinden in het mailbericht, in het actieknoppen menu onder “Reply”. De code achter de knop roept ook een LotusScript Agent aan, hier zit de code echter in een Script bibliotheek, waar eigenlijk ook de code van de “Summarize” functie verwacht zou worden. Maar dat is een technisch detail.
Hier is de antwoord tekst duidelijk beter en ook niet afgekapt. Wellicht niet direct als antwoord te gebruiken, maar met minimale aanpassingen is er toch snel een antwoord beschikbaar.
Voorlopige conclusie
HCL Domino IQ is nog een prille ontwikkeling binnen Domino bijvoorbeeld doordat het nog niet opgenomen is in de Domino server installatie en zowel de configuratie en de ontwikkel methodes nog wat verdieping nodig hebben. Het is echter een hele mooie toevoeging aan de Domino server met veel mogelijke toepassingen! Wij hebben in ieder geval genoeg inspiratie om hier verder mee aan de slag te gaan!
Nieuw vanaf HCL Domino Designer 12.0.1 is de mogelijkheid om het ontwerp van applicaties te vergelijken zonder hiervoor software te moeten kopen, namelijk met behulp van een nieuw sjabloon CompareDBs Reports (comparedbs.ntf).
CompareDBs Reports kan worden gebruikt om twee databaseontwerpen en/of documentinhoud te vergelijken of om het ontwerp van één database te analyseren.
Databasevergelijking
Je kunt het ontwerp van twee Notes databases of sjablonen vergelijken en een rapport genereren dat in de database wordt opgeslagen. Enkele van de opties omvatten de mogelijkheid om:
Documenten uit te sluiten van de vergelijking.
Rapporten te integreren die worden gegenereerd met broncode beheerapplicaties zoals Git of Jira.
Een vergelijking tool naar keuze in te stellen in plaats van het ingebouwde tabelrapport dat de verschillen tussen bron en doel laat zien.
Database ontwerpsynopsis
Om een ontwerpsynopsis te genereren van een database kan je deze tool gebruiken en dit naar een andere database exporteren. De doeldatabase bevat documenten die elk ontwerpelement beschrijven. Een tweede sjabloon, designsynopsis.ntf, wordt gebruikt om de uitvoer van de ontwerpsynopsis te organiseren en weer te geven als een doorzoekbare Notes toepassing.
Meer informatie
Voor volledige informatie over alle opties en hoe je aan de slag kunt gaan, gebruik je het sjabloon om een nieuwe Notes toepassing te maken. Open vervolgens de applicatie en selecteer Help > Over deze applicatie en Help > Deze applicatie gebruiken.
HCL Notes applicatieontwikkeling is sinds 1996 een belangrijk onderdeel van mijn werk bij INECO. In die tijd heb ik veel verschillende HCL Notes-applicaties ontwikkeld, aangepast en onderhouden.
De mogelijkheden van HCL Notes zijn groot. Ik denk graag met je mee over de mogelijkheden en vertaal jouw wensen naar een praktische oplossing die past bij je organisatie.
Mijn uitgangspunt is daarbij eenvoudig: een applicatie moet doen wat je nodig hebt, prettig werken en goed onderhouden kunnen worden.
Sinds 1996 heb ik uiteenlopende HCL Notes-applicaties ontwikkeld, aangepast en onderhouden. Een kleine selectie:
Documentdatabases
Track & Trace applicaties
Workflow applicaties
CRM-applicaties
Risicoanalyseapplicaties
Rapportagetools
Online bestelapplicaties voor machineonderdelen
Websites
Facturatieapplicaties
Evenementplanners
Helpdeskapplicaties
Diverse Domino-beheertools
Migratiedatabases
EPD-applicaties
Documentverwerking
Verzekerdenadministratie
Declaratieverwerking
Verlofaanvragen
Interfaces met SQL-backends
Ongevalmeldingen
Klachtenapplicaties
Dynamische toets- en examenapplicaties
E-mail bewaking en verwerking
En dat is nog maar een greep uit de mogelijkheden.
Heb je een bestaande applicatie die aangepast of uitgebreid moet worden, of wil je iets nieuws laten ontwikkelen? Ik denk graag met je mee.
Softwareontwikkeling algemeen
Hoewel het ontwikkelen en onderhouden van HCL Notes-applicaties nog steeds mijn hoofdactiviteit is, krijg ik ook steeds vaker vragen over softwareontwikkeling buiten het HCL-platform.
Ook daarbij kan ik helpen. Ik heb ervaring met Microsoft Visual Studio, waaronder C# en VB.NET, en met webtechnologieën zoals PHP, JavaScript, HTML5 en CSS. Daarnaast werk ik met andere programmeertalen, waaronder Python.
In de praktijk gaat het bijvoorbeeld om het aanpassen of uitbreiden van bestaande Visual Basic-applicaties, het ontwikkelen van websites, thema’s en plug-ins in PHP, het ontwikkelen van applicaties in Python of het oplossen van problemen in bestaande programmacode.
Wat is HCL Notes? Die vraag krijg ik nog wel eens.
HCL Notes is de huidige naam van de software die we vroeger kenden als Lotus Notes en later als IBM Notes. Notes is vooral bekend als e-mail- en samenwerkingsclient, maar kan veel meer dan alleen e-mail verwerken.
In combinatie met HCL Domino vormt Notes een platform voor communicatie, samenwerking en bedrijfsapplicaties.
Ik werk inmiddels sinds 1995 met Notes en Domino. In die tijd is de naam een paar keer veranderd, maar het basisidee is hetzelfde gebleven: organisaties kunnen er bedrijfsprocessen en applicaties mee ondersteunen en automatiseren.
HCL Notes en Domino: nog steeds relevant
Die vraag krijg ik natuurlijk ook: is HCL Notes en Domino nog wel relevant?
Mijn antwoord is: zeker.
Natuurlijk zijn er organisaties die ervoor kiezen om hun Domino-omgeving af te bouwen of bestaande applicaties te vervangen. Maar dat betekent niet dat HCL Notes en HCL Domino geen toekomst meer hebben.
Integendeel. Domino is nog steeds een krachtig platform voor het ontwikkelen en beheren van bedrijfsapplicaties. Dat kan betekenen dat je een bestaande omgeving onderhoudt en moderniseert, maar ook dat je nieuwe applicaties ontwikkelt, nieuwe functionaliteit toevoegt of zelfs een nieuwe Domino-omgeving opzet.
De kracht zit daarbij juist in de combinatie van een volwassen en bewezen platform met de mogelijkheden die HCL vandaag de dag blijft toevoegen. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkelingen rond Domino IQ en AI, waarmee ook binnen de Domino-wereld nieuwe mogelijkheden ontstaan.
Jouw data, jouw AI, jouw controle
AI hoeft daarbij niet te betekenen dat je al je gegevens naar een externe cloudomgeving moet sturen. Met Domino kun je juist nadenken over een omgeving waarin jouw data, jouw applicaties, jouw mail en jouw AI onder jouw eigen controle blijven.
Dat maakt Domino niet alleen interessant voor wat je vandaag al hebt, maar juist ook voor organisaties die nadenken over AI, data-soevereiniteit en de IT-omgeving van morgen.
Voor organisaties die al jarenlang met Domino werken, is het daarom niet alleen de vraag hoe je bestaande applicaties in stand houdt. Het is minstens zo interessant om te kijken naar wat je vandaag en morgen met Domino kunt bouwen.
Dat is precies het soort werk waar ik mij mee bezighoud.
Moderne mogelijkheden
Notes en Domino bestaan al tientallen jaren — en het platform blijft zich ontwikkelen. HCL voegt voortdurend nieuwe mogelijkheden toe voor moderne applicatieontwikkeling, AI, integratie en toegang tot bestaande Domino-applicaties.
Het resultaat is een volwassen platform dat zowel bestaande bedrijfsapplicaties als nieuwe oplossingen kan ondersteunen en tegelijkertijd Domino kan verbinden met de technologieën en diensten die in moderne IT-omgevingen worden gebruikt.
HCL Nomad: Uw applicaties overal en altijd
HCL Nomad is de oplossing voor organisaties die hun vertrouwde HCL Notes applicaties naar de moderne werkplek willen brengen zonder complexe herbouwtrajecten. Met Nomad krijgt u direct toegang tot uw bestaande Domino applicaties op verschillende apparaten:
Mobiel & Tablet: Gebruik uw applicaties op iOS (iPhone/iPad) en Android-toestellen. HCL Nomad maakt slim gebruik van mobiele functies zoals de camera voor het scannen van barcodes of GPS voor locatiegegevens binnen uw workflows.
De Browser (Nomad Web): Hiermee draaien uw Notes-applicaties direct in een moderne webbrowser (Chrome, Edge, Firefox) via WebAssembly. Dit betekent dat eindgebruikers geen zware Notes client meer hoeven te installeren, wat het beheer voor IT-afdelingen aanzienlijk vereenvoudigt.
Offline werken: Een uniek voordeel van Nomad is dat de applicaties ook offline blijven functioneren. Zodra er weer verbinding is, synchroniseren de gegevens automatisch met de server.
HCL Domino IQ: Intelligente ondersteuning met AI
Met de introductie van HCL Domino IQ (ook wel HCL IQ genoemd) zet HCL vol in op kunstmatige intelligentie (AI), maar dan met volledige controle over uw eigen data.
AI op uw eigen infrastructuur: In tegenstelling tot publieke AI-diensten, werkt Domino IQ lokaal op uw eigen server (on-premise of in uw eigen cloud). Uw bedrijfsgevoelige informatie verlaat de veilige Domino-omgeving niet.
Slimme functies: Domino IQ kan helpen bij het samenvatten van lange e-mailthreads, het vertalen van documenten en het automatiseren van repetitieve taken binnen uw applicaties.
Ontwikkeling: Voor developers biedt Domino IQ nieuwe mogelijkheden (zoals de NotesLLM-klassen) om AI-functionaliteit direct in maatwerkapplicaties te integreren, waardoor uw software nog krachtiger en gebruiksvriendelijker wordt.
HCL Domino Leap: Snel en eenvoudig apps bouwen
HCL Domino Leap (voorheen bekend als Domino Volt) stelt zakelijke gebruikers en IT-professionals in staat om tot wel 60-70% sneller applicaties te ontwikkelen dan met traditionele methoden. Het is een krachtig low-code platform dat direct bovenop uw bestaande Domino-infrastructuur draait.
Visuele Drag-and-Drop Designer: Bouw formulieren, workflows en dashboards in een intuïtieve browseromgeving zonder dat u diepgaande programmeerkennis nodig heeft.
Naadloze Integratie: Leap-applicaties slaan hun data direct op in Domino-databases (.nsf). Hierdoor profiteert u van de vertrouwde veiligheid, schaalbaarheid en replicatie van het Domino-platform.
Workflow Automatisering: Ontwerp complexe goedkeuringsprocessen en automatische notificaties met slechts enkele klikken. Dit maakt het ideaal voor HR-aanvragen, onkostendeclaraties of kwaliteitsmanagement.
Geen Extra Footprint: Omdat Leap volledig geïntegreerd is met de Domino-server, is er geen aparte database of complexe middleware nodig. Uw bestaande licenties en beveiligingsinstellingen blijven gewoon van kracht.
HCL Domino als OIDC Provider: één centrale identiteit
Vanaf HCL Domino 14.5 kan Domino zelf optreden als OpenID Connect (OIDC) Provider. Daarmee kan Domino gebruikers authenticeren voor niet alleen Domino-applicaties, maar ook voor andere applicaties, servers en services binnen uw infrastructuur die OIDC ondersteunen.
Zo kunt u Domino inzetten als centrale authenticatievoorziening en Single Sign-On (SSO) realiseren, zonder voor iedere toepassing afhankelijk te zijn van een externe identity provider.
Uw gebruikers, uw authenticatie en uw infrastructuur onder uw eigen controle.
Moderniseer je Domino-omgeving met de HCL Domino REST API
De HCL Domino REST API (voorheen Project KEEP) slaat een brug tussen je waardevolle Domino-data en de moderne webwereld. Het stelt ontwikkelaars in staat om Domino-applicaties te ontsluiten via standaard REST-technologie, zonder dat daar specifieke Notes-kennis voor nodig is.
Waarom zou je de Domino REST API willen gebruiken?
Toegankelijkheid: Ontwikkel moderne web- of mobiele apps met populaire frameworks zoals React, Vue of Angular, direct gekoppeld aan je Domino-backend.
Veiligheid: Beheer data-toegang nauwkeurig met krachtige schemas en scopes, zodat gebruikers alleen zien wat ze mogen zien.
Integratie: Koppel je Domino-data eenvoudig aan externe systemen en moderne API-gestuurde tools.
Toekomstbestendig: Behoud de stabiliteit van het Domino-platform terwijl je profiteert van de snelheid van hedendaagse softwareontwikkeling.
INECO helpt je op weg Het implementeren en configureren van een robuuste API-omgeving vereist een zorgvuldige aanpak. INECO heeft de expertise in huis om de Domino REST API naadloos in jouw infrastructuur te integreren. Of het nu gaat om de initiële installatie, het beveiligen van je data-endpoints of het bouwen van de koppelingen: wij zorgen voor een vliegende start.
Wat kunnen Domino en Notes?
Mail
Domino is onbetwistbaar een eersteklas mail server. De server ondersteunt IMAP, POP3, SMTP en Notes Mail. Notes is de mail client software, maar de mail kan ook gelezen worden via een webbrowser of een mail client die IMAP of POP3 ondersteunt. Als mail server is Domino een goed alternatief voor Microsoft Exchange.
Agenda
De Notes client kunt u gebruiken als agendabeheersysteem, vergelijkbaar met Microsoft Outlook. De Domino server zorgt ervoor dat u uw agenda kunt uitwisselen met collega’s en vergaderingen kunt plannen, zalen kunt reserveren, taken kunt delegeren.
GroupWare
IBM is de ‘uitvinder’ van GroupWare, software die teams helpt om efficiënter samen te werken. IBM bood organisaties al een ‘Intranet’ voor die term uitgevonden was. Met de Notes client kunnen bijgeleverde toepassingen snel geïmplementeerd worden (discussieforums, blogs, documentenbeheer, groep samenwerking enzovoort. Eindgebruikers kunnen eenvoudig eigen toepassingen bouwen (indien toegestaan door de beheerder), maar met het voordeel dat de software via de server door iedereen gebruikt kan worden.
(Web) Applicatie Server
De Domino server biedt een volwaardige programmeeromgeving (LotusScript of Java) om toepassingen te bouwen die draaien in de Notes client, een webbrowser, tablet of smartphone. Ook is er een groot aanbod aan software, waarvan ook open source, verkrijgbaar voor Notes. Tevens zijn er diverse koppelingen denkbaar met andere systemen en databases.
Traveler
Als er in combinatie met de Domino server ook nog eens Traveler geïnstalleerd is (gratis voor Domino gebruikers), kunnen berichten, agenda afspraken en taken, ook met Apple iOS, Android, en Windows Phone gesynchroniseerd worden.
HCL Notes en HCL Domino
Notes en Domino worden vaak samen genoemd, maar ze hebben verschillende rollen.
HCL Notes is de client waarmee gebruikers toegang hebben tot mail, agenda’s en Domino-applicaties. Daarnaast bevat de Notes-client functionaliteit voor het lokaal werken met gegevens en applicaties.
HCL Domino is het serverplatform waarop databases en applicaties worden beheerd en beschikbaar gesteld. Domino verzorgt daarnaast onder andere replicatie, beveiliging en toegang tot applicaties en gegevens.
Een Domino-omgeving kan dus veel meer zijn dan alleen een mailserver.
HCL Notes Client
De Notes-client biedt gebruikers onder andere:
e-mail;
agenda en vergaderingen;
contacten;
taken;
toegang tot bedrijfsapplicaties;
offline werken met lokaal gerepliceerde gegevens.
De Notes-client kan worden gebruikt in combinatie met een Domino-server. Voor bepaalde toepassingen kan Notes ook lokaal met gerepliceerde gegevens werken.
Daarnaast zijn er andere manieren om toegang te krijgen tot Domino-functionaliteit, bijvoorbeeld via een webbrowser of mobiele toepassingen.
HCL Domino Designer
Voor het ontwikkelen van traditionele Domino-applicaties is er HCL Domino Designer.
Met Domino Designer kunnen ontwikkelaars onder andere formulieren, views, agents en andere onderdelen van Domino-applicaties maken en onderhouden. Afhankelijk van de toepassing kan daarbij gebruik worden gemaakt van onder andere LotusScript, JavaScript, Java en de Domino-formuletaal.
Ook bestaande Notes- en Domino-applicaties kunnen hiermee worden onderhouden en uitgebreid.
Dat is een van de redenen waarom Domino al zo lang voor maatwerkapplicaties wordt gebruikt. Een organisatie kan een applicatie ontwikkelen die precies aansluit op een eigen proces, in plaats van een standaardpakket aan het bedrijfsproces aan te passen.
HCL Domino Admin
De HCL Domino Admin client (of Domino Administrator) is een softwareapplicatie waarmee beheerders het HCL Domino-systeem kunnen beheren, zoals servers, gebruikers en databases. Het is de traditionele client voor het uitvoeren van administratieve taken en bestaat ook als een web gebaseerde interface voor modern beheer.
HCL Domino Server
De Domino-server vormt het hart van de Domino-omgeving.
Op Domino worden databases en applicaties beschikbaar gesteld aan gebruikers. Daarnaast verzorgt Domino onder andere beveiliging, replicatie en servercommunicatie.
Domino kan worden ingezet voor zowel kleine als grote omgevingen en ondersteunt clustering voor situaties waarin hoge beschikbaarheid belangrijk is.
Domino kan bovendien applicaties via het web beschikbaar stellen. Daardoor hoeft een gebruiker niet voor iedere toepassing de Notes-client te gebruiken.
Van Lotus Notes naar HCL Notes
De oorsprong van Notes ligt bij Lotus Development Corporation. Het product werd in de jaren tachtig ontwikkeld als een platform voor samenwerking en het delen van informatie. Ray Ozzie was een van de belangrijkste ontwikkelaars achter het oorspronkelijke product.
In 1995 nam IBM Lotus Development Corporation over. Lotus Notes en Domino werden vervolgens onderdeel van het IBM-softwareportfolio.
In 2013 veranderde IBM de productnamen. Lotus Notes werd IBM Notes en Lotus Domino werd IBM Domino.
In 2018 kondigde IBM aan dat het een groot deel van zijn softwareportfolio, waaronder Notes en Domino, aan HCL zou verkopen. De overname werd in 2019 afgerond. Sindsdien worden de producten ontwikkeld en verkocht door HCLSoftware als HCL Notes en HCL Domino.
De geschiedenis verklaart ook waarom je op internet en in oudere documentatie nog veel namen tegenkomt als Lotus Notes, Lotus Domino, IBM Notes en IBM Domino. Het gaat daarbij vaak om verschillende namen voor hetzelfde product in verschillende perioden.
HCL Notes en Domino bij INECO
Ik werk sinds 1995 met Lotus Notes, IBM Notes, Lotus Domino, IBM Domino en inmiddels HCL Notes en HCL Domino.
In die ruim dertig jaar heb ik veel verschillende applicaties ontwikkeld en onderhouden en veel verschillende Domino-omgevingen beheerd. Die ervaring gebruik ik zowel voor bestaande omgevingen als voor nieuwe ontwikkelingen.
Of het nu gaat om het onderhouden en moderniseren van een bestaande Notes-applicatie, het ontwikkelen van nieuwe functionaliteit, het koppelen van Domino aan andere systemen of het opzetten van een nieuwe Domino-server: ik denk graag mee over wat er mogelijk is.
Dus heb je een bestaande Domino-omgeving en wil je daar meer uit halen? Of heb je een nieuw idee waarvoor je Domino wilt inzetten?
Het ontwikkelen en onderhouden van HCL Notes-applicaties is mijn specialisme. Daarnaast ontwikkel en onderhoud ik applicaties en oplossingen op andere platformen en met verschillende programmeertalen.
Ik heb ervaring met Microsoft Visual Studio, waaronder C# en VB.NET, en met webtechnologieën zoals PHP, JavaScript, HTML5 en CSS. Ook werk ik met andere programmeertalen, zoals Python.
In de praktijk betekent dit dat ik bestaande applicaties kan aanpassen of uitbreiden, nieuwe applicaties kan ontwikkelen en kan helpen bij het oplossen van problemen in bestaande programmacode. Ook voor het ontwikkelen van websites, thema’s en plug-ins kan ik worden ingezet.
Ik verzorg de installatie, migratie, uitrol en het onderhoud van HCL Notes-werkplekken en HCL Domino-servers. Ook voor organisaties die geen eigen Domino-specialist meer in huis hebben. Daarnaast kan ik helpen met de implementatie en het beheer van aanverwante producten, zoals HCL Traveler, HCL Sametime en anti-spam- en antivirusoplossingen voor Windows en Linux.
Ook op het gebied van algemeen systeembeheer kan ik ondersteuning bieden wanneer dit aansluit bij jouw ICT-omgeving en behoeften. Ik heb brede kennis van verschillende besturingssystemen, waaronder Windows en Linux, en van serveromgevingen, netwerken en telefonie. Daarbij heb ik ervaring met zowel lokale infrastructuren als cloudomgevingen, waaronder Microsoft Azure.
Als HCL Domino consultant adviseer ik organisaties over de inzet van informatietechnologie en help ik bij de implementatie van oplossingen die aansluiten bij hun bedrijfsdoelstellingen.
Mijn expertise ligt op het gebied van HCL Domino en HCL Notes. Vanuit deze specialistische kennis denk ik mee over technische vraagstukken, verbeteringen en implementaties. Waar relevant kan ik ook adviseren over andere ICT-gerelateerde onderwerpen.
Agile
Sinds 2015 heb ik ruime ervaring met verschillende disciplines binnen het Scrum-framework. Sinds 2020 beschik ik over de certificeringen Professional Scrum Master II (PSM II) en Professional Scrum Product Owner I (PSPO I).
Als Scrum Master of Product Owner help ik teams om effectief samen te werken, focus te houden op de gewenste resultaten en continu te verbeteren. Daarmee draag ik bij aan een betere samenwerking, hogere productiviteit en een effectieve ontwikkeling van producten en oplossingen.
Op zoek naar een ervaren HCL Domino consultant of Scrum Master? Neem dan contact met mij op.
Er is een kwetsbaarheid bekendgemaakt in Java die vragen oproept bij beheerders van HCL Domino. De kwetsbaarheid heeft het nummer CVE-2026-91403 en heeft te maken met de manier waarop Java bepaalde digitale certificaten vertrouwt. Omdat Domino voor onderdelen en toepassingen Java gebruikt, is de vraag of ook Domino-omgevingen risico lopen. HCL onderzoekt dat op dit…
HCL Notes/Domino 14.5.1 Fix Pack 1 (FP1) is uitgebracht op 16 juli 2026 en wordt aanbevolen voor alle klanten. Als u versie 14.5.1 gebruikt, installeer dan dit Fix Pack eroverheen. 14.5.1 Fix Pack 1 is een verzameling van oplossingen met een laag risico en een grote impact, bedoeld om klanten te helpen bekende problemen veilig te…
Er is een probleem opgelost waarbij de HCL DominoIQ RAG-functie werd beïnvloed door een beveiligingslek in de toegangscontrole. Onder bepaalde omstandigheden werden toegangsbeperkingen op documentniveau genegeerd bij het bepalen welke gegevens een AI-query moest retourneren. Dit kon een geauthenticeerde aanvaller in staat stellen gevoelige gegevens in te zien. Dit is opgelost in Domino Server 14.5.1…
Vorig jaar schreef ik een stukje over de mogelijkheid om HCL Domino als OpenID Connect (OIDC) provider te gebruiken.De doelgroep was toen vooral beheerders van de Domino server.Onlangs werd ons gevraagd om een opzet te maken voor een aanmelding bij de Domino OIDC provider, maar dan door een Android app gemaakt in Flutter. Vervolgens moet…
Vandaag heb ik mijn HCLSoftware Certified Associate Developer – Notes/Domino 14 certificaat behaald. Mijn vorige IBM Notes / Domino certificering hoogtepunt was in 2004, waar ik na het behalen van het laatste examen Dual Principal Domino gecertificeerd werd, inclusief een mooi speldje van IBM. Waarbij Dual dan inhield zowel IBM Domino beheerder en ontwikkelaar. Daarna…
Nieuw vanaf HCL Domino Designer 12.0.1 is de mogelijkheid om het ontwerp van applicaties te vergelijken zonder hiervoor software te moeten kopen, namelijk met behulp van een nieuw sjabloon CompareDBs Reports (comparedbs.ntf). CompareDBs Reports kan worden gebruikt om twee databaseontwerpen en/of documentinhoud te vergelijken of om het ontwerp van één database te analyseren. Databasevergelijking Je…
Afgelopen week zag ik dat Netgate een nieuwe versie van pfSense CE (2.9.0) had uitgebracht. Ik gebruik deze software al jaren als router/firewall in plaats van de standaard door internetproviders geleverde routers. De upgrade verliep soepel: na een klik op de knop ging het helemaal automatisch en na een herstart werkte alles direct weer. De…
Dit nieuwsbericht van 6 maart 2026 markeert een belangrijk omslagpunt in het ZZP-dossier. Het kabinet heeft besloten de koers te verleggen om de grote onrust in de markt weg te nemen. Voor opdrachtgevers die werken met tarieven boven de € 38,- per uur is dit zeer goed nieuws. Hieronder de samenvatting van de nieuwe plannen,…
HCL geeft je de kans om een eerste blik op Domino 2026 te werpen! Doe mee aan het HCL webinar op 20 november voor een voorproefje van: Het HCL Early Access webinar begint op 20 november – mis het niet.Registreren: Registration
Niet zo spannend maar wellicht toch handig om te weten is dat het veld $Index in een weergave ontwerp, als je deze bekijkt via de Designer of door middel van script, de opties voor de index van de weergave bevat.
Elke optie heeft een eigen letter met een notatie als /O enz.
Vernieuwen van de index (Refresh):
Als er geen /M, /O, of / R in het veld $Index staat, dan is de instelling “Auto, after first use”. Dit is de standaard waarde.
/O wil zeggen dat de Index “Automatic” dus automatisch wordt bijgewerkt wanneer dat nodig is.
/M staat voor de keuze “Manual” dus handmatig indexeren.
/R=3600 Dit staat voor “Auto, at most every x hours”, automatisch maar niet meer dan 1 keer per x uren waarbij de uren in ms opgegeven worden. In dit geval dus 1 keer per uur.
Verwijderen van de index na (Discard):
Wanneer er geen /P of /T in het veld $Index staat betekend dit de index na 45 dagen van inactiviteit wordt verwijderd, “If inactive for 45 days”. Dit is de standaard instelling.
/T wil zeggen dat de index na elk gebruik weer verwijderd wordt, “After each use”.
/P=24 De /P= is de parameter om de index te verwijderen (purge) in uren. /P=24 is dus na een dag van inactiviteit, instelling “If inactive for x days”.
Alleen een ontwerper of beheerder mag de index aanmaken:
/B zal in het veld staan wanneer “Restrict initial index build to designer or manager” is aangevinkt.
Deze opties samen in het veld $Index van een view object maken de Index opties. Zo kan het veld $Index bijvoorbeeld de waarde “/T/O/B” hebben of “/P=168/R=43200/B” enzovoort.
Ja en?
Ik had deze gegevens nodig om te bepalen of een onderhoudstaak geschreven in Visual Basic bepaalde weergaven moest vernieuwen of niet.
Met de NotesNoteCollection Class kun je eenvoudig de weergaven in een database te zien krijgen en de eigenschappen uitlezen.
Dim nc As NotesNoteCollection Set nc = db.CreateNoteCollection(False) nc.SelectViews = True Call nc.BuildCollection
Een klant wou een nieuwe server met Windows 2008R2 64b, Microsoft Excel en Domino 8.5.1FP5. Doel van deze server is het importeren van Excel bestanden die via uploads en mail aan diverse applicaties worden aangeboden.
Via een Lotusscript agent wordt een Microsoft.Excel object gemaakt en de bijlage ingelezen.
Op de oude server werkte dit prima, op de 2008 server niet.
Na eerst de gebruikelijke dingen als rechten e.d. gecontroleerd te hebben las ik op een forum een tip van iemand die beweerde dat een geplande Windows taak bij hem alleen werkte nadat hij de een map Desktop had aangemaakt in de map C:\Windows\SysWow64\config\systemprofile\.
En inderdaad dit was de oplossing, de agent werkte hierna ook als normaal!
Je moet het maar weten….
Hoewel de functie notesDatabase.SetOption wel beschreven wordt in de Designer Help staan enkele waarden voor versie 8.5.1 er nog niet bij, daarom even in dit onderwerp.
Om de geavanceerde database eigenschappen met Lotusscript aan te passen bestaat de volgende functie:
Call notesDatabase.SetOption( optionName% , flag )
Waarbij optionName% een waarde van het type Integer is.
Voor flag gebruik je True om de eigenschap aan te vinken, en False om het uit te zetten.
De volgende waarden zijn toegestaan:
12 = Geen idee wat dit doet?
36 = Vrije ruimte niet overschrijven (Don’t overwrite free space)
37 = Leesmarkeringen niet behouden (Don’t maintain unread marks)
38 = Speciale antwoordhierarchie niet ondersteunen ( Don’t support specialized response hierarchy)
41 = Documententabel optimaliseren (Optimize document table map)
44 = Eigenschap LastAccessed behouden (Maintain LastAccessed property)
45 = Transactielog uitschakelen (Disable transaction logging)
46 = Controleren op nieuws niet toestaan (Don’t allow headline monitoring)
49 = Voorlopig verwijderen toestaan (Allow soft deletions)
54 = Meer velden in database toestaan (Allow more fields in database)
65 = LZ1-compressie gebruiken voor bijlagen (Use LZ1 compression for attachments)
70 = Leesmarkeringen repliceren: Alleen clusterservers (Replicates unread marks: Clustered servers only)
71 = Leesmarkeringen repliceren: Alle servers (Replicates unread marks: All servers)
74 = Markeer de database als niet beschikbaar. (Out of service enabled)
75 = Threadhistorie ondersteunen (Support Response Thread History)
76 = Eenvoudig zoeken niet toestaan (Don’t allow simple search)
81 = Domino service voor bijlagen en objecten gebruiken (Use Domino Attachment and Object Service)
82 = Documentgegevens comprimeren (Compress document data)
85 = Export van viewgegevens uitschakelen (Disable export of view data)
Onbekende opties
Ik mis nog een aantal opties zoals de optie om “Weergaven automatisch bijwerken uitschakelen” (Disable automatic updating of views) en “Database-ontwerp comprimeren” (Compress database design) aan of uit te zetten.